Thành Sơn Tây - công trình kiến trúc quân sự cổ

Ngày đăng: 13/09/2010 của Theo: Vnmedia

Thành Sơn Tây được xây dựng bằng đá ong trên phần đất của hai làng cổ là Thuần Nghệ và Mai Trai vào năm 1822 triều vua Minh Mạng nhà Nguyễn, tại thủ phủ của trấn Sơn Tây (Hà Nội) đồng thời từng là thủ phủ của vùng Tam tuyên (gồm 3 tỉnh Sơn Tây, Hưng Hoá, Tuyên Quang thời nhà Nguyễn).

Cột cờ (vọng lâu) có chiều cao 18 m

Thành Sơn Tây là một công trình kiến trúc quân sự cổ, vào thập kỷ 70 - 80 của thế kỷ 19 đây là một trung tâm phòng bị kháng chiến chống Pháp đánh chiếm Bắc Kỳ của quan lại triều đình nhà Nguyễn lần thứ nhất (1872) và lần thứ hai (1883). Thành bị quân Pháp chiếm năm 1884. Năm 1924, Toàn quyền Đông Dương đã ra nghị định để xếp hạng di tích thành cổ này. Tháng 12 năm 1946, một cuộc họp của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã diễn ra ở đây.

Thành cổ Sơn Tây được kiến trúc theo kiểu Vauban (kiểu công trình quân sự lấy theo tên kỹ sư Vauban người Pháp), tường thành chạy theo đường gãy khúc, nhưng tổng thể có hình vuông, mỗi cạch dài khoảng 400 m, diện tích khoảng 16 ha, chiều cao tường thành khoảng 5 m. Ngoài thành là hào nước sâu 3 m, rộng tới 20 m và dài khoảng 1.795 m. Thành có bốn cổng vòm bằng đá ong quay ra các hướng Bắc, Nam, Đông, Tây và lần lượt có tên là cửa Tiền, cửa Hậu, cửa Hữu, cửa Tả.

thanhst_1782
Mỗi cạnh tường thành dài khoảng 400m được xây bằng đá ong

Hai cửa chính là cửa Tiền và cửa Hậu có cầu bắc qua hào nước dẫn vào trong thành. Cửa Tiền nhìn ra phố Quang Trung, cửa hậu nhìn ra phố Lê Lợi, cửa Tảnhìn ra phố Phùng Khắc Khoan và cửa Hậu hướng ra phố Trần Hưng Đạo.Trong thành có các hạng mục kiến trúcnhư cột cờ (vọng lâu) có chiều cao 18 m, vọng cung, điện Kính Thiên, hai ao sen (còn gọi là giếng Tả và giếng Hữu) ở phía trước khu nghi lễ gần với cửa Tiền. Điện Kính Thiên ở đây từng là toà nhà 5 gian, 8 mái chồng diêm nằm ở chính giữa thành và là nơi làm việc của các vua, quan nhà Nguyễn mỗi khi tuần du xứ Đoài. Cửa Tiền và cửa Hữu còn tương đối nguyên vẹn, nhưng hai cửa Tả và cửa Hữu thì đã bị đổ nát (riêng cửa Hậu thì đã được phục chế mới bằng đá ong).

thanhst_1783
Cổng Tiền

Ngày nay, thành tồn tại ở trung tâm thành phố Sơn Tây cách trung tâm Hà Nôi 42km và trở một di tích lịch sử và kiến trúc quân sự. Năm 1994 Thành cổ Sơn Tây được Bộ VHTT (nay là Bộ VH,TT&DL) công nhận là di tích lịch sử kiến trúc quốc gia

Trải qua gần 2 thế kỷ thành cổ Sơn Tây bị chiến tranh tàn phá phần lớn chỉ còn lại tường thành, cửa tiền, cửa hậu, hai khẩu thần công và một số phế tích như vọng lâu, nền điện Kính Thiên, giếng nước.... Hiện nay, thành Sơn Tây đang được đầu tư tôn tạo trở thành một điểm di tích lịch sử văn hoá hấp dẫn khách tham quan.

thanhst_1784
Giếng Tả